Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) 1 Nisan 2026 itibarıyla e-belge süreçlerinde vergi uyumunu artırmak ve dijital dönüşümü daha güvenli hale getirmek, e-belge düzenleme süreçlerinde hata payını en aza indirmek ve vergi kayıp-kaçağını önlemek amacıyla Özel Entegratörler ile "Veri Paylaşımı Protokolü" yaparak, Özel Entegratör sistemleri üzerinden GİB veri tabanına erişilerek Faliyet Kodu/ KDV oranının uyumluluğu, Unvan, Ad/Soyad ve Vergi Daires gibi sicil bilgileri gibi sorgulamaların yapılmasına imkan tanıyan web servislerini devreye alıyor.
Özel Entegratör sistemleri üzerinden düzenlenen belgeler için Gelir İdaresi Başkanlığı sicil ve faaliyet kodu kayıtları üzerinden gerekli kontroller 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla yapılmaya başlanacaktır. Bu kapsamda yansıtma faturaları, demirbaş satış faturaları gibi faaliyet koduna karşılık gelen KDV oranı ile fatura düzenlenememesi durumlarında seçilebilecek "555-KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" kodu eklenmiştir. Yapılan değişikliklerle birlikte; e-Fatura paketi de güncellendi. https://ebelge.gib.gov.tr adresinde e-Fatura ve e-Arşiv Faturaya ilişkin paketler ve güncel kılavuzlar yayınlandı.
Protokol hükümleri, teknik kılavuzlar ve güncel e-fatura paketleri kapsamında e-belge oluşturulurken aşağıdaki kontroller özel entegratörler tarafından yapılacak olup, bu kontrollerde uyumsuzluk tespit edilen e-belgelerin oluşturulması engellenecektir.
1. Faliyet Kodu/ KDV oranının uyumluluğu
• Faaliyet kodu (NACE Kodu) bazında doğru KDV oranında e-belge düzenlenmesi kontrol edilecektir.
• Düzenlenen her e-belge için GİB sicil servisleri üzerinden sorgulanan faaliyet kodları e-Belge üzerindeki KDV oranları ile karşılaştırılacak.
• Faaliyet koduna göre uyumsuz KDV oranı kullanılan e-belgelerin oluşturulması engellenecektir.
• GİB sicil servisinden her gün faaliyet bilgilerindeki değişiklikler sorgulanacağından bu bilgilerdeki güncellemelerin yakından takip edilmesi gerekmektedir.
KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar
- GİB sicil servislerinde faaliyet koduna uygun KDV oranı bulunmayan satışlar varsa (yansıtma, mükellefin aktifine kayıtlı demirbaş/taşıt satışı gibi) için kullanılan KDV oranı, kontrole tabii tutulmayacaktır.
- GİB faaliyet ve sicil servislerinde faaliyet koduna uygun KDV oranı bulunmayan satışlarda kullanılmak üzere "555-KDV Oran Kontrolüne Tabi olmayan Satışlar" işlem türü ile yeni bir kod belirlemesi yapılmıştır.
- İlgili Kod, UBL Kod listelerine "Vergi İstisna Kodu" listesinde işlem türü olarak olarak eklenmiştir.
- Bu tür e-belgelerde yine KDV hesaplanacak, fakat vergi istisnası değil fakat uygun faaliyet kodu olmadan indirimli oran KDV oranlarının kullanılabilmesine yönelik "555-KDV Oran Kontrolüne Tabi olmayan Satışlar" vergi istisna kodu kullanılacaktır.
- Bu kapsamda düzenlenecek e-belgede belirlenen işlem türünün (vergi istisna kodunun) "/Invoice/cac:TaxTotal/TaxSubtotal/TaxCategory /cbc:TaxExemptionReasonCode" alanına yazılması gerekmektedir.
- Bu kod ile düzenlenen e-belgelerde mükellefin faaliyetine uygun mal ve hizmet satışları bulunmayacaktır. KDV oran kontrolü yapılmayan e-fatura/ e-arşiv faturaların detay açıklamalarına faturanın not/açıklama bölümünde yer verilmesi gerekmektedir.
- "İSTİSNA", "IADE" ve "TEVKIFATIADE" fatura tipinde düzenlenen faturalar için KDV oran kontrolü yapılmayacaktır.
Alınması Gereken Aksiyonlar
• Kullanılan KDV oranları kontrol edilerek, satışı yapılan ürünlere uygun faaliyet kodlarının 1 Nisan 2026 tarihine kadar Vergi Dairelerine başvurarak alınması,
• e-Belgelerini veya e-belge bilgilerini kendi sistemleri üzerinden oluşturarak entegrasyon yöntemiyle gönderen müşterilerimizin, faaliyet ve sicil servislerinde faaliyet koduna uygun KDV oranı bulunmayan satışlarda (yansıtma, mükellefin aktifine kayıtlı demirbaş/taşıt satışı gibi ) kullanılmak üzere belirlenen 555-KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" işlem türü kodunun "/Invoice/cac:TaxTotal/TaxSubtotal/TaxCategory/cbc:TaxExemptionReasonCode" alanına yazılması ve KDV oran kontrolü yapılmayan durumların fatura detay açıklamalarına, faturanın not/açıklama bölümünde yer verilmesini sağlayacak geliştirmelerin yapılması gerekmektedir.
• Yansıtma faturaları, demirbaş satış faturaları gibi faaliyet koduna karşılık gelen KDV oranı ile fatura düzenlenememesi durumlarında seçilebilecek "555-KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" kodunun kullanımına ilişkin olarak 16 Mart 2026 tarihinde ebelge.gib.gov.tr adresinde yayınlanan duyuru ile e-Fatura ve e-arşiv faturaya ilişkin paketler yayınlanmıştır.
- UBLTR_1.2.1_Paketi ile ilgili kodun kullanımına örnek e-belge UBL dosyası GİB tarafından paylaşılmıştır.
- UBLTR_1.2.1_Kilavuzlarından UBL-TR (Kod Listeleri) Kılavuzunda Vergi İstisna Kodları (TaxExamptionCode) /Diğer İşlem Türü Kodları Listesi, güncellenerek "555" koduyla "KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar "eklenmiştir.
- e-Fatura Paketi Şematron dosyası güncellenerek 555 koduyla "KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlara ilişkin olarak şematron kontrolleri getirilmiştir.
2. Mükellefiyet Sicil Bilgileri Kontrolü
• Fatura düzenleyenlerin sicil bilgileri, özel entegratörlerce GİB sicil servisinden sorgulanarak aşağıdaki kontroller yapılacaktır. Bu kontroller sonucu GİB sicil servisi ile uyumsuzluk halinde e-belge düzenlenmesine izin verilmeyecektir.
- Unvan, Ad/Soyad ve Vergi Dairesi bilgilerinin GİB sicil servisi ile uyumlu olup olmadığı kontrol edilecektir.
• GİB sicil servisinden her gün mükellefiyet bilgilerindeki değişiklikler sorgulanacağından bu bilgilerdeki güncellenmelerin yakından takip edilmesi gerekmektedir.
Alınması Gereken Aksiyonlar
• e-Belgelerini UBL olarak kendileri oluşturan ve kendi tasarımlarını kullanan mükelleflerin GİB sicil servisinde yer alan Unvan, Ad/Soyad ve Vergi Dairesi bilgilerini UBL belgelerindeki satıcı mükellefiyet bilgileri ve tasarımlarını uyumlu hale getirmeleri gerekmektedir.
3. Alıcı Bilgileri Kontrolü
• Özel entegratörlük hizmeti verilen müşterilerimizin düzenlediği e-belgelerin alıcıları (Alıcısı Gerçek Mükellef olanlar hariç) için, Vergi Kimlik Numaralarının (VKN) sicil bilgileri sorgulanarak aşağıdaki kontroller yapılacaktır. Bu kontrollerde uyumlu olmayan e-belgelerin düzenlenmesi engellenecektir.
- Alıcının VKN'sinin doğru olup olmadığı, (VKN doğrulama algoritması uygulanacaktır.)
- Alıcının GİB Sicil Servisinde kayıtlı olup olmadığı
- Kayıtlı ise Faal olup olmadığı,
- Alıcının Unvan, Ad/Soyad ve Vergi Dairesi bilgilerinin GİB Sicil Servisi ile uyumlu olup olmadığı
• Özel entegratörlük hizmeti verilen müşterilerimizin düzenlediği e-belgelerin alıcıları Gerçek Mükellef için, TC Kimlik numaralarının (TCKN) sicil bilgilerinin sorgulanarak aşağıdaki kontroller yapılacaktır. Bu kontrollerde uyumlu olmayan e-belgelerin düzenlenmesi engellenecektir.
- Alıcının TCKN'sinin doğru olup olmadığı, (TCKN doğrulama algoritması uygulanacaktır).
- Alıcının GİB Sicil Servisinde kayıtlı olup olmadığı,
- Yabancı Kimlik Numaraları-YKN için format uyumluluğu,
• 29.08.2006 tarihli ve 26274 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3 Sıra nolu Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliği gereğince gerçek kişiler e-Belge Uygulamalarına Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası (TCKN) ile kayıtlıdır. Alıcı bilgilerinde ad-soyad verisinin ve vergi kimlik numarası bilgisinin bulunması halinde alıcının e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olup olmadığının belirlenebilmesi için söz konusu servis sorgularından TCKN bilgisinin elde edilmesi, işlemlerin bu numara üzerinden yapılması ve fatura üzerinde de TCKN bilgisinin yer alması zorunludur.
Bu kapsamda alıcı bilgileri VKN üzerinden doldurulmuş e-belgeden GİB Sicil servislerinde VKN karşılığı TCKN bilgisi olan e-belgelerin düzenlenmesine izin verilmeyecektir.
• GİB sicil servisinden her gün mükellefiyet bilgilerindeki değişiklikler sorgulanacağından bu bilgilerdeki güncellemelerin yakından takip edilmesi gerekmektedir.
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:
Uygulamada özellikle vergi mükellefi olmayanlara düzenlenen e-belgelerde TCKN yerine 11 haneli "11111111111" veya İhracat e-fatura, e-arşiv faturası düzenlenirken, alıcının vergi mükellefi olmaması durumunda veya yabancılara düzenlenen e-belgelerde vergi numarası alanına 10 haneli "2222222222" , e-irsaliye uygulamasında muhtelif müşteriler e-irsaliyesinde müşteri VKN alanına 10 haneli "5555555555" yazılmaktadır. E-Belge uygulamalarının verdiği bu istisnalar dışında farklı VKN ve TCKN bilgilerinin e-belgelerde yer alması durumunda e-belgeler oluşmayabilecek e-belgeler hata alacaktır.
Ticari hayatın aksamaması ve fatura düzenleme süreçlerinde teknik engellerle karşılaşılmaması için mükelleflerin kendi CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi) veya ERP (Kurumsal Kaynak Planlama) sistemlerinde gerekli güncellemeleri yapmaları ve hatalı veri girişlerini (hatalı VKN/TCKN vb.) engelleyecek kurallar geliştirmeleri önem arz etmektedir.
Yeni uygulama, mükelleflerin vergisel yükümlülükleri daha hatasız yerine getirmesine olanak sağlamakla birlikte, oluşturulacak e-belgelerde hatalı bilgilerin bulunması nedeniyle e-belge akışının durmaması için sistemler içerisinde bulunan hatalı bilgilerin 1 Nisan 2026 tarihine kadar düzeltilmesi önem taşıyor.