Elektronik belge saklama hizmetiyle ilgili bilmeniz gerekenler
Mart 2019
e-Fatura tutarı 3,7 trilyon liraya yaklaştı
Nisan 2019

İhracat ve ithalat işlemlerinde e-irsaliyenin yeri

İhracat ve ithalat işlemlerinde e-irsaliye düzenlenmesi gereken aşamalar, serbest bölgede faaliyet gösteren e-İrsaliye mükellefleri için geçerli olan uygulamalar hakkındaki sorularınızın yanıtlarını bu yazıda bulabilirsiniz.

Yazı: Kutal Tokul, İdea Teknoloji Çözümleri

Ticari hayatın en çok kullanılan belgesi olan sevk irsaliyesinin de tıpkı e-Fatura uygulamasında olduğu gibi elektronik ortamda gönderilmesi projesi Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından 487 no.lu Vergi Usul Kanunu (VUK) Genel Tebliği ile 17 Aralık 2018 tarihinde ise Resmi Gazete’de yayımlanarak hayatımıza girdi. Mevcut durumda e-İrsaliye kullanımı gönüllülük esasına dayanırken, son yayımlanan taslak tebliğ ile 01/07/2019’dan itibaren, e-Fatura uygulamasına kayıtlı kullanıcıların e-İrsaliye uygulamasına dahil olması zorunlu hale geleceği bildirildi. Taslağa göre e-İrsaliye uygulamasında sadece e-İrsaliye mükellefi olan kayıtlı kullanıcılar birbirlerine e-İrsaliye düzenleyebilecek.

e-İrsaliye yeni bir belge türü olmayıp, Vergi Usul Kanunu’nun 230. maddesinin 5 numaralı bendinde tanımlanan sevk irsaliyesinin elektronik halidir. Bu nedenle irsaliye düzenlenmesi gereken hallerde duruma göre e-İrsaliye düzenlenmesi, eğer muhatap e-İrsaliye kullanıcısı değilse matbu irsaliye düzenlenmesi gereklidir. 173 ve 253 no.lu VUK Genel Tebliğlerine göre uluslararası taşımacılıkta kullanılan hamule senedi, konşimento gibi belgelerin ve gümrük giriş-çıkışlarında nakil vasıtalarındaki malların mevcudu tespit edilip mühürlendikten sonra Gümrük İdarelerince verilen resmi belgelerin de sevk irsaliyesi olarak kabul edileceği belirlenmiştir.

Bu durumda ihracat işlemlerinde malın depolardan gümrüğe kadar nakli sevk irsaliyesiyle, Türkiye gümrük hattından çıktıktan sonraki hareketi ise Gümrük İdaresince verilen resmi belgelerle tevsik (belgeleme) edilmesi gerekir. Serbest Bölgede bulunan işyerine veya depolardan Serbest Bölgede bulunan şube işyerine yapılacak hammadde ve malzeme sevkiyatı için de sevk irsaliyesi düzenlemesi gereklidir.

Benzer şekilde ithalat işlemlerinde malın gümrükten depoya kadarki sevk işlemleri Gümrük İdaresi tarafından verilen belgelerle yapılabilmektedir. Ancak malın kısım kısım taşınması durumunda ayrıca sevk irsaliyesi düzenlenmesi gereklidir. Ayrıca ithalat işlemlerinde Gümrük İdaresince düzenlenen belgelerle sevk edilen malın mükellefin iş yerine gelmesinden sonraki taşıma işlemlerinde, sevk irsaliyesi düzenlenmesi ve taşıma sırasında taşıtta bulundurulması zorunludur.

İhracat işlemlerinde e-irsaliye düzenlenmesi, muhatap sisteme kayıtlı kullanıcı olmadığından genel olarak mümkün değildir. Bu durumda ihracatı yapan kullanıcı matbu, kağıt ortamında sevk irsaliyesi, irsaliyeli fatura, irsaliye yerine geçen e-Fatura/e-Arşiv Fatura kağıt çıktısı düzenleyerek sevkiyat işlemini belgelendirebilir.

Serbest bölgedeki e-İrsaliye mükelleflerine e-irsaliye düzenlenecek

Öte yandan serbest bölgede faaliyet gösteren mükellefin e-İrsaliye uygulamasına da kayıtlı olduğu durumlarda bunlara yönelik mal sevkiyatı işlemlerinde e-İrsaliye düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durumda, gümrükleme işlemleri sırasında e-İrsaliye belgesinin elektronik ortamdaki haline uygun kağıt çıktısı üzerine gerekli notlar tatbik edilip kaşe ve ıslak imzalı halinin bir örneğinin Gümrük idaresine ibrazı, bir örneğinin de sevkiyatı gerçekleştiren satıcı nezdinde kanıtlayıcı belge olarak kullanılması amacıyla muhafaza edilmelidir. Bu e-irsaliyeye bağlı düzenlenen ihracat e-faturalarının XML hali de mutlaka elektronik bir kanaldan (mail vb.) alıcıya ulaştırılmalıdır.

e-Fatura uygulamasına göre gümrük beyannamesine konu olan malların ihracında e-Fatura kullanılması ve ilgili faturanın e-Fatura uygulaması aracılığıyla Gümrük İdaresine gönderilmesi zorunludur. Ancak e-İrsaliye uygulamasında böyle bir zorunluluk söz konusu değildir.

e-İrsaliye düzenleme zorunluluğu her iki tarafın da e-İrsaliye sistemine kayıtlı kullanıcı olduğu durum için geçerlidir. İrsaliye düzenlenen muhatabın e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olmadığı durumda sevk irsaliyesinin matbu kağıt ortamda düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak bununla birlikte, GİB tarafından sisteme tanımlı olmayan alıcıları temsil etmek üzere “sanal” bir kayıtlı kullanıcı tanımlanması halinde, muhatap olarak bu kayıtlı kullanıcı seçilerek (asıl muhatap bilgisi ayrıca e-irsaliye’nin ilgili alanında yer verilecektir) e-irsaliye düzenlenmesi ve alıcısının talebine uygun olarak kağıt çıktısının verilmesi ya da harici elektronik yollarla elektronik ortamda iletilmesi mümkün hale gelecek. Konuya ilişkin sistemsel geliştirmelerin tamamlanmasını müteakip ilgili uygulama kullanılabilecek. Bu durumda GİB e-İrsaliye uygulamasında tanımlı olmayanlara düzenlenebilecek bu tipteki irsaliye, ihracat işlemlerinde malın ilgili depodan gümrük noktasına kadar olan sevkiyatında e-irsaliye olarak düzenlenebilecek. İrsaliye mal hareketlerinde düzenlenen bir belge olduğundan hizmet ifalarında olduğu gibi hizmet ihracında da irsaliye düzenlenmez.

Etiketler: , ,

Bir Cevap Yazın